Van het gas af tegen 2050? Climafed vraagt concreet en betaalbaar transitieplan voor gezinnen
De aangekondigde geleidelijke afbouw van het Vlaamse aardgasnet zorgt voor ongerustheid bij gezinnen. Climafed, de Belgische federatie voor klimaattechnologieën, begrijpt die bezorgdheid. De richting weg van fossiele verwarming is volgens de federatie noodzakelijk en werd begin dit jaar nog gezamenlijk onderschreven door overheid en warmtepompsector. Maar een einddoel voor 2050 volstaat niet. Gezinnen moeten ook weten hoe ze daar geraken en welke financiële en praktische ondersteuning ze daarbij krijgen. Climafed vraagt daarom om het Warmtepompcharter nu verder te vertalen in een concreet, betaalbaar en sociaal transitiepad.
De Vlaamse regering keurde in juli principieel een decretaal kader goed voor de geleidelijke uitdienstname van het aardgasdistributienet. Distributienetbeheerders zullen daarvoor uitdienstnameplannen moeten opmaken. Het betekent niet dat morgen overal de gaskraan wordt dichtgedraaid, maar het maakt wel duidelijk welke richting Vlaanderen de komende decennia uit wil.
Voor veel gezinnen roept dat heel concrete vragen op. Wat als mijn gasketel morgen stukgaat? Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp? Welke investeringen zijn daarvoor nodig? En vooral: kan ik die betalen?
"Die vragen zijn volkomen begrijpelijk", zegt Patrick O, verantwoordelijk voor Public Affairs bij Climafed. "Mensen vertellen waar we tegen 2050 naartoe moeten, is één zaak. Hen duidelijk maken hoe ze daar op een haalbare en betaalbare manier geraken, is minstens even belangrijk. Een energietransitie kan alleen slagen als gezinnen weten waar ze aan toe zijn en iedereen de mogelijkheid krijgt om mee te gaan."
Warmtepompcharter legde basis al in februari
Voor Climafed komt de omslag naar fossielvrije verwarming niet uit de lucht vallen. Op 7 februari ondertekenden de Vlaamse overheid en de warmtepompsector samen het Warmtepompcharter. Daarin engageerden beide partijen zich om de uitrol van warmtepompen te versnellen en de overstap voor gezinnen betaalbaarder en eenvoudiger te maken. Betaalbaarheid, goedkopere elektriciteit en betere begeleiding van gezinnen werden daarbij expliciet naar voren geschoven.
Ook de sector nam engagementen op zich, onder meer rond transparante offertes, opleiding en ondersteuning van installateurs en duidelijke communicatie naar consumenten. "Dat charter was een belangrijk engagement van overheid én sector", zegt O. "De discussie van vandaag toont vooral hoe belangrijk het is om daar nu verder uitvoering aan te geven. Als we willen dat miljoenen woningen uiteindelijk zonder fossiele brandstoffen worden verwarmd, moeten gezinnen niet alleen het einddoel kennen. Ze hebben nood aan een duidelijk stappenplan."
Climafed vraagt al langer om zo'n langetermijnbeleid. In zijn memorandum pleitte de sectorfederatie voor een duidelijke kalender richting 2050, gekoppeld aan ontzorging en financiële ondersteuning. Daarbij wees ze er expliciet op dat niet ieder gezin de investeringen voor renovatie en duurzame verwarming op eigen kracht kan dragen.
Taxshift is belangrijke stap, maar investering blijft drempel
Een belangrijke stap is ondertussen gezet. De Vlaamse regering keurde in juli principieel een energietaxshift goed die vanaf 2028 beleidskosten geleidelijk verschuift van elektriciteit naar fossiele verwarmingsbrandstoffen. Climafed pleit zelf al langer voor een gunstigere verhouding tussen de prijs van elektriciteit en fossiele brandstoffen.
Maar daarmee is volgens de sector niet het hele probleem opgelost. "Elektriciteit goedkoper maken ten opzichte van fossiele brandstoffen is noodzakelijk. Maar een gezin dat vandaag niet de middelen heeft voor een warmtepomp of voor noodzakelijke aanpassingen aan de woning, kan die investering daarom morgen nog niet plots betalen", zegt O. "Daarom moeten we tegelijk nadenken over gerichte ondersteuning, betaalbare financiering en oplossingen voor gezinnen voor wie de investering vandaag buiten bereik ligt."
Naast financiële ondersteuning is volgens Climafed ook goede begeleiding essentieel. Iedere woning is anders en ook de weg naar fossielvrij verwarmen zal dus niet voor ieder gezin identiek zijn. Daarbij is een belangrijke adviserende rol weggelegd voor de installateur. Die kan bekijken welke verwarmingsoplossing technisch het meest geschikt is, welke aanpassingen eventueel nodig zijn en welke stappen een gezin best eerst zet. Dat past bovendien bij de engagementen uit het Warmtepompcharter, waarin niet alleen de overheid maar ook de sector verantwoordelijkheden opneemt, onder meer rond kwaliteit, opleiding van installateurs en duidelijke informatie voor consumenten.
Transitie is al bezig
Dat de verwarmingsmarkt ondertussen al beweegt, blijkt uit de jongste cijfers van MARKETSTATS, het samenwerkingsverband van Climafed, BtecCH, Frixis en Gas.be. In de eerste zeven maanden van 2026 werden 24.823 warmtepompen voor centrale verwarming verkocht, 30,28% meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Tegelijk daalde de verkoop van fossiele verwarmingstoestellen met 14,81%.
"De technologie is er en steeds meer gezinnen maken de overstap", besluit O. "De uitdaging is nu ervoor te zorgen dat dit geen transitie wordt voor wie ze toevallig kan betalen. Als we tegen 2050 van fossiele verwarming af willen, moeten we vandaag duidelijk maken hoe ieder gezin daar kan geraken. Overheid en sector hebben met het Warmtepompcharter afgesproken om daar samen werk van te maken. Laten we dat engagement nu concreet invullen."